تازه ها

پیام ها

ارتباط با مدیر سایت

جستجو

اصول حسابداري 1-مولف : دکتر ويدا مجتهد زاده (قسمت دوم)

اصول حسابداري 1-مولف : دکتر ويدا مجتهد زاده

فصل چهارم

حسابداري كالا

تقسيم بندي واحدهاي اقتصادي انتفاعي

*واحدهاي اقتصادي انتفاعي تجاري

*واحدهاي اقتصادي انتفاعي غير تجاري

واحدهاي انتفاعي تجاري

به فعاليتهايي از قبيل توليد ، خريد ، فروش كالا و غيره مي‌پردازند.

اقسام حسابداري خريد و فروش كالا در مؤسسات تجاري

*روش نگهداري حساب كالا

*روش نگهداري حسابهاي خريد كالا و فروش كالا به طور جداگانه

روش نگهداري حساب كالا

در اين روش حسابي تحت عنوان حساب كالا افتتاح مي شود و كلية عمليات خريدهاي كالا در ستون بدهكار و كلية عمليات فروشهاي كالا در ستون بستانكار آن ثبت مي شود. نگهداري چنين حسابي نمي تواند مطلوب باشد. زيرا هر گاه بخواهيم سود يا زيان ناويژة حاصل از خريد و فروش را محاسبه نماييم ماندة حساب مزبور نشاندهندة سود و زيان نخواهد بود. به بيان ديگر وقتي خريد كالايي صورت مي گيرد معادل قيمت خريد حساب كالا را بدهكار و موقع فروش كالا ، معادل مبلغ فروش حساب كالا را بستانكار مي نماييم.

مثال

شركت تجارتي اميد در 20 تير ماه مبلغ 000/200 ريال كالا به طور نقد خريداري مي نمايد. آرتيكل مربوطه در دفتر روزنامه عمومي مي بايست به شرح زير ثبت شود

مثال

شركت تجارتي اميد در 20 تير ماه مبلغ 000/200 ريال كالا به طور نقد خريداري مي نمايد. چنانچه قسمتي از همين كالا را در 30 تير ماه به مبلغ 000/300 ريال به طور نقد بفروشد. آرتيكل مربوطه در دفتر روزنامه عمومي مي بايست به شرح زير ثبت شود :

نقايص روش نگهداري حساب كالا براي ثبت خريد و فروش

*ماندة حساب كالا به دليل ثبت خريدها و فروشها بعضاً بدهكار و بستانكار مي گردند بنابراين به دليل نگهداري حساب جداگانه براي موجودي كالا در چنين روشي ماندة حساب كالا به تنهايي نمي تواند نمايانگر سود يا زيان ناويژة حاصل از عمليات خريد و فروش باشد.

*به دليل آنكه احتمال دارد در طي دوره ، برگشت از خريد و فروش صورت گيرد كه لزوماً مي بايست برگشت از خريد را در بستانكار حساب كالا و برگشت از فروش را در بدهكار حساب كالا ثبت نمود ، لذا با حسابهاي خريد كالا و فروش كالا مخلوط مي گردند و تعيين خريد و فروش خالص در چنين روشي مقدور نخواهد بود.

روش نگهداري حسابهاي خريد كالا و فروش كالا به طور جداگانه

براي ثبت معاملات مربوط به خريد و فروش كالا در اين روش حسابهاي جداگانه اي براي خريد و فروش و حسابهاي وابسته به آن نگهداري مي شود.

حسابداري خريد كالا

مؤسساتي كه به خريد و فروش كالا اشتغال دارند ، كالاهايي را كه به منظور فروش خريداري مي كنند ، در حساب خريد ثبت مي نمايند. افزايش در اين حساب بدهكار و كاهش در آن بستانكار است به عبارتي صرف كردن وجه نقد به حساب مي آيد و مانند هزينه عمل مي كند. در نتيجه ماندة عادي حساب خريد ماندة بدهكار مي باشد.

نحوة ثبت خريد نقدي كالا

زمانيكه خريد نقدي صورت گيرد حساب خريد بدهكار و حساب صندوق (بانك ) بستانكار مي گردد.

نحوة ثبت خريد نسيه كالا

زمانيكه خريد نسيه صورت گيرد حساب خريد بدهكار و حساب حسابهاي پرداختني بستانكار مي گردد.

مثال ( حسابداري خريد نقدي كالا )

فرض كنيد كه فروشگاه رفاه در تاريخ 6 / 2 معادل مبلغ 000/000/3 ريال كالا از فروشگاه پيام به طور نقد خريداري نمايد. ثبت آن در دفتر روزنامه فروشگاه رفاه به شرح زير مي باشد :

مثال ( حسابداري خريد نسيه كالا )

فرض كنيد كه فروشگاه رفاه در تاريخ 6 / 2 معادل مبلغ 000/000/3 ريال كالا از فروشگاه پيام به طور نسيه خريداري نمايد. ثبت آن در دفتر روزنامه فروشگاه رفاه به شرح زير مي باشد :

تذكر

بايد توجه داشت كه با خريد يك دارايي ( ملزومات ، اثاثه و … ) حساب مربوط به همان دارايي بدهكار
ميگردد و نه حساب خريد. زيرا اين حساب فقط اختصاص به خريد كالاهايي دارد كه به منظور فروش خريداري شده اند.

مثال

آقاي محمدي اقدام به خريد نقدي يك دستگاه ماشين آلات به مبلغ 000/500/3 ريال نمود نحوه ثبت آن به شرح زير است :

دفاتر روزنامه ويژة حساب خريد

*دفتر روزنامه اختصاصي خريد

*دفتر روزنامه پرداختهاي نقدي

دفتر روزنامه اختصاصي خريد

دفتر روزنامه اختصاصي خريد ، يك دفتر ثبت اوليه مي باشد كه به منظور ثبت خريدهاي نسيه طراحي گرديده است. در اين دفتر فقط خريد هاي نسيه ثبت مي گردد.

فرم دفتر روزنامه اختصاصي خريد

دفتر روزنامه پرداختهاي نقدي

اين دفتر روزنامه براي ثبت پرداختهاي نقدي مي باشد كه شامل ستونهاي حسابهاي پرداختني ، خريد نقدي ، حسابهاي متفرقه براي ثبت ارقام بدهكار و تخفيفات خريد و وجوه نقد براي ثبت ارقام بستانكار مي باشد.

فرم دفتر روزنامه پرداختهاي نقدي

هزينه هاي مستقيم خريد

هزينه هاي مستقيم خريد از قبيل : ( حقوق و عوارض گمركي ، هزينه حمل و نقل و غيره ) مي باشند و مانند هزينه افزايش آن در بدهكار نشان داده مي شود و ماندة عادي آن ماندة بدهكار است.

مثال ( هزينه هاي مستقيم خريد )

فرض كنيد فروشگاه رفاه ، جهت حمل كالاي خريداي شده خود مبلغ 000/50 ريال پرداخت كند اين فعاليت مالي به صورت زير ثبت مي گردد :

قيمت تمام شده كالاي خريداري شده

براي بدست آوردن قيمت تمام شدة كالاي خريداري شده به طريق زير عمل مي نماييم :

*خريد در طي دوره ***

*اضافه مي شود : هزينة حمل كالاي خريداري شده ***

*قيمت تمام شدة كالاي خريداري شده ***

مثال

چنانچه شركت خزر خريد طي دوره اي معادل 000/520 ريال داشته و هزينه حمل آن 000/7 ريال و هزينه گمرك و و عوارض آن 000/12 ريال باشد قيمت تمام شدة كالاي خريداري شده بصورت زير محاسبه مي شود :

هزينه هاي مستقيم خريد + خريد = قيمت تمام شدة كالاي خريداري شده

( 000/7 + 000/12 ) + 000/520 = قيمت تمام شدة كالاي خريداري شده

000/539 = قيمت تمام شدة كالاي خريداري شده

حساب برگشت از خريد

حساب برگشت از خريد زماني افتتاح مي شود كه كالايي به دليل معيوب بودن برگشت داده شود يا اينكه كالاي سفارش داده شده با كالاي دريافت شده تفاوت داشته باشد. اين حساب كاهندة حساب خريد بوده و ثبت مربوطه آن عكس خريد مي باشد.

نحوة ثبت برگشت از خريد به صورت نقدي

نحوة ثبت برگشت از خريد به صورت نسيه

مثال ( برگشت از خريد به صورت نقد )

فرض كنيد فروشگاه رفاه مبلغي معادل 000/500 ريال كالا خريده باشد كه مبلغ 000/50 ريال از كالا به دليل مطابقت نداشتن با سفارش برگشت داده شد وجه آن نقداً پرداخت ميگردد. اين فعاليت مالي به صورت زير ثبت ميگردد :

مثال ( برگشت از خريد )

فرض كنيد فروشگاه رفاه مبلغي معادل 000/500 ريال كالا خريده باشد كه مبلغ 000/50 ريال از كالا به دليل مطابقت نداشتن با سفارش برگشت داده شد و قرار شد وجه آن بعداً پرداخت گردد. اين فعاليت مالي به صورت زير ثبت مي گردد :

حساب تخفيفات نقدي خريد

ممكن است خريدار به علت عيب و نقص بخشي از كالاي خريداري شده ، تقاضاي تخفيف در قيمت را داشته باشد ، در اين صورت حساب تخفيفات نقدي خريد مانند برگشت از خريد عمل كرده و ماندة عادي آن بستانكار است. به عبارتي برگشت از خريد و تخفيفات نقدي خريد هر دو كاهندة حساب خريد مي باشند.

مثال ( تخفيفات نقدي خريد )

فرض كنيد شركت آلفا كالايي را به طور نسيه به مبلغ 000/12 ريال خريداري كرده است كه مبلغي معادل 000/1 ريال تخفيف نقدي خريد داشته است. فعاليت مالي مزبور به صورت زير ثبت مي گردد :

خريد خالص

مثال ( خريد خالص )

فرض كنيد بهاي تمام شده كالاي خريداري شده شركت آلفا 000/60 ريال باشد و برگشت از خريد و تخفيفات معادل 000/7 ريال و تخفيفات نقدي خريد معادل 000/2 ريال باشد.محاسبة خريد خالص به شرح زير است :

( تخفيفات نقدي خريد + برگشت از خريد و تخفيفات ) – قيمت تمام شده كالاي خريداري شده = خريد خالص

( 000/2 + 000/7 ) – 000/60 = خريد خالص

000/51 = خريد خالص

حسابداري فروش كالا

درآمد در مؤسساتي كه به خريد و فروش كالا اشتغال دارند ، از طريق فروش كالاي خريداري شده حاصل مي گردد. بنابراين حساب فروش همانند درآمد عمل كرده ، افزايش آن بستانكار و كاهش آن بدهكار مي شود. ماندة عادي حساب فروش ماندة بستانكار است.

فروش كالا به صورت نقد

زمانيكه فروش نقد كالا صورت مي گيرد حساب فروش بستانكار و حساب صندوق ( بانك ) بدهكار مي شود.

فروش كالا به صورت نسيه

زمانيكه فروش نسيه كالا صورت مي گيرد حساب فروش بستانكار و حساب ، حسابهاي دريافتني بدهكار مي شود.

مثال ( فروش نقد كالا )

فرض كنيد فروشگاه رفاه موجودي كالاي خود را معادل مبلغ 000/80 ريال به طور نقد به فروش رسانده است. فعاليت مالي مزبور به صورت زير ثبت مي گردد :

مثال ( فروش نسيه كالا )

فرض كنيد فروشگاه رفاه موجودي كالاي خود را معادل مبلغ 000/80 ريال به طور نسيه به فروش رسانده است. فعاليت مالي مزبور به صورت زير ثبت مي گردد :

حسابهايي كه در حسابداري فروش كالا مورد استفاده قرار مي گيرند

*حساب فروش كالا

*حساب برگشت از فروش

*حساب تخفيفات نقدي فروش

*فروش خالص

حساب برگشت از فروش

در صورت برگشت كالاي فروخته شده به جاي بدهكار كردن حساب فروش ، حساب برگشت از فروش بدهكار مي شود. اين حساب بر عكس حساب فروش عمل كرده و كاهندة فروش مي باشد و ماندة عادي آن ماندة بدهكار است.

نحوة ثبت برگشت از فروش به صورت نقد

نحوة ثبت برگشت از فروش به صورت نسيه

مثال ( برگشت از فروش نقدي )

فرض كنيد در مؤسسه انوري قسمتي از كالاي فروخته شده را به مبلغ 000/200 ريال نقداً برگشت داده شده است. فعاليت مالي مزبور به صورت زير ثبت مي گردد :

مثال ( برگشت از فروش نسيه )

فرض كنيد در مؤسسه انوري قسمتي از كالاي فروخته شده را به مبلغ 000/200 ريال برگشت داده شده است كه وجه آن بعداً پرداخت مي گردد. فعاليت مالي مزبور به صورت زير ثبت مي گردد :

حساب تخفيفات نقدي فروش

اين تخفيف كه توسط فروشنده به خريدار داده مي شود در دفاتر فروشنده تحت عنوان تخفيفات نقدي فروش ثبت مي گردد. اين حساب مانند برگشت از فروش ماندة عادي آن بدهكار مي باشد.

مثال ( تخفيفات نقدي فروش )

فرض كنيد شركت آلفا كالايي را به طور نسيه به مبلغ 000/12 ريال فروخته است كه مبلغي معادل 000/1 ريال تخفيف نقدي فروش داشته است. فعاليت مالي مزبور به صورت زير ثبت مي گردد :

فروش خالص

فروش خالص

فروش در طي دورة مالي

–

( تخفيفات نقدي فروش + برگشت از فروش و تخفيفات )

مثال ( فروش خالص )

فرض كنيد شركت خزر مبلغي معادل 000/000/2 ريال فروش در طي دورة مالي داشته باشد و برگشت از فروش و تخفيفات معادل 000/40 ريال و تخفيفات نقدي فروش معادل 000/20 ريال باشد. فروش خالص عبارتند از :

( 000/20 + 000/40 ) – 000/000/2 = فروش خالص

000/940/1 = فروش خالص

فرم گزارشي تهيه فروش خالص

فروش ناخالص ****

كسر مي شود :

برگشت از فروش و تخفيفات **

تخفيفات نقدي فروش **

( ** )

فروش خالص ***

دفترروزنامه اختصاصي فروش

يك دفتر ثبت اوليه است كه به منظور ثبت فروشهاي نسيه طراحي گرديده است.

فرم دفتر روزنامه اختصاصي فروش

دفتر روزنامه دريافتهاي نقدي

اين دفتر روزنامه براي ثبت دريافتهاي نقدي يك مؤسسه مورد استفاده قرار مي گيرد.

فرم دفتر روزنامه دريافتهاي نقدي

هزينه حمل كالاي فروش رفته

در برخي موارد مؤسسه بايد پرداخت هزينه حمل كالا تا مؤسسه خريدار را تقبل نمايد. اين هزينه با هزينه حمل كالاي خريداري شده فرق دارد. زيرا هزينة حمل كالاي خريداري شده در محاسبة قيمت تمام شده كالاي خريداري شده تأثير دارد در حاليكه هزينه حمل كالاي فروش رفته جزء هزينه هاي فروش بوده و در صورت سود و زيان و براي محاسبة سود ويژة عملياتي برآورد مي گردد

مثال ( هزينه حمل كالاي فروش رفته )

فرض كنيد در شركت نويد قيمت تمام شده كالاي فروش رفته 000/000/9 ريال و هزينه حمل كالاي فروش رفته آن معادل 000/200 ريال باشد. سود ويژة شركت از فروش كالايش به شرح زير است :

هزينه حمل كالاي فروش رفته – قيمت تمام شده كالاي فروش رفته = سود ويژة شركت

000/200 – 000/000/9 = سود ويژة شركت

انواع تخفيفات در مؤسسات تجاري

مهمترين نوع تخفيفات در مؤسسات تجاري عبارتست از :

*تخفيفات تجاري

*تخفيفات بر اساس توافق طرفين

*تخفيفات به دليل عيب و نقص كالا

*تخفيفات نقدي خريد يا فروش

تخفيفات تجاري

معمولاً ، مؤسسات تجاري براي بالا بردن ميزان فروش ، در زمانهاي مختلف تخفيفاتي براي مشتريان خود در نظرمي گيرند. به عبارتي اين تخفيفات در فروشهاي بالا براي مشتريان صورت مي گيرد و متفاوت مي باشد. تخفيفات تجاري در دفاتر ثبت نمي گردند زيرا فعاليتهاي مالي به قيمت تمام شده در دفاتر ثبت مي شوند و نه به قيمت روز در بازار.

تخفيفات بر اساس توافق طرفين

گاهي خريدار و فروشنده بر سر قيمتي با يكديگر توافق مي كنند. اين نوع تخفيفات نيز به همان دليلي كه در مورد تخفيفات تجاري گفته شد ، در دفاتر ثبت نمي گردند.

تخفيفات به دليل عيب و نقص كالا

گاهي خريدار پس از دريافت كالاي خريداري شده متوجه عيب و نقصي در آن مي شود و يا در مي يابد كه با نمونة سفارش داده شده مطابت ندارد. در اين صورت كالا برگشت داده مي شود ، در نتيجه تخفيفي نيز در حساب برگشت از خريد ثبت مي گردد. به همين دليل اين حساب را برگشت از خريد و تخفيفات گويند.

مثال ( برگشت از خريد و تخفيفات )

مؤسسه مرند قسمتي از كالايي را كه طي سفارشي از فروشگاه پيام خريداري نمود بدليل عدم مطابقت برگشت داده و در عوض تخفيفي معادل 000/200 ريال نقداً دريافت مي دارد. ثبت اين فعاليت مالي به شرح زير است :

تخفيفات نقدي خريد و فروش

گاهي اوقات مؤسسات تجاري براي پرداخت زودتر از موعد و پيشگيري از عدم پرداخت به موقع از تخفيفات نقدي استفاده مي كنند. اين تخفيفات در دفاتر خريدار در بستانكار حسابي به نام تخفيفات نقدي خريد و در دفاتر فروشنده در بدهكار حسابي به نام تخفيفات نقدي فروش به ثبت مي رسد. ماندة عادي حساب برگشت از خريد بستانكار و ماندة عادي حساب برگشت از فروش بدهكار است.

شرط فروش

در فروش نسيه ، فروشندگان كالا مدتي را براي دريافت طلب ناشي از فروشكالا به طور نسيه براي مشتريان خود تعيين مي نمايند ، كه به آن شرط فروش گفته مي شود.

مثال شرط فروش نسيه

نسيه 30 روزه ، 2% تخفيف به شرط پرداخت تا روز دهم : ( ن / 30 ، 2% / 10 )

نحوة ثبت تخفيف شرطي در دفتر روزنامه عمومي فروشنده

مثال : فرض كنيد ، تجارتخانة سهند در تاريخ دوم تير كالايي را با شرط فروش ( ن / 60 ، 2% / 10 ) به قيمت 000/000/3 به تجارتخانة نويد بفروشد.

نحوة ثبت تخفيف شرطي در دفتر روزنامه عمومي خريدار

طبق مثال فوق نحوة ثبت در دفتر روزنامه خريدار به شرح زير است :

در مثال فوق چنانچة تجارتخانة نويد در تاريخ 12 تير ماه بدهي خود را به تجارتخانة سهند بپردازد آنگاه ثبت زير را داريم :

ارزيابي موجودي كالا در پايان دوره

به طور كلي دو روش براي محاسبة موجودي كالا مورد استفاده قرار مي گيرد :

*روش محاسبة دايمي موجودي كالا

*روش محاسبة ادواري موجودي كالا

روش محاسبة دايمي موجودي كالا

در اين روش حسابي به نام موجودي كالا در دفاتر افتتاح مي گردد و كلية خريدهاي كالا در بدهكار اين حساب به ثبت مي رسند. همچنين در اين روش حسابهايي مانند برگشت از خريد و تخفيفات نقدي خريد نيز نگهداري نمي شوند بلكه هزينه هاي مستقيم خريد در بدهكار حساب موجودي كالا و برگشت از خريد و تخفيفات و تخفيفات نقدي در بستانكار حساب موجودي كالا ثبت مي شوند. در هر لحظه تعداد و ارزش موجودي كالا مشخص بوده ، نيازي به ارزيابي نمي باشد. اين روش براي مؤسساتي كه تعداد كالاي مورد معاملة آنها كم ولي داراي ارزش زياد مي باشند مناسب است. اما در مؤسساتي كه حجم خريد و فروش بسيار زياد دارند مانند سوپر ماركت قابل استفاده نيست.

فرم T روش دايمي موجودي كالا

روش محاسبة ادواري موجودي كالا

در اين روش كلية خريدهاي كالا ، در حسابي به نام خريد ثبت مي شود. همچنين حسابهاي جداگانه اي براي هزينه هاي مستقيم خريد ، برگشت از خريد و تخفيفات و تخفيفات نقدي خريد نگهداري مي شود. ( عكس روش دايمي )

عمده ترين روشهاي قيمت گذاري موجودي كالا ( روش ادواري )

*روش اولين صادره از اولين وارده ( FIRST IN – FIRST OUT ) FIFO

*روش اولين صادره از آخرين وارده ( LAST IN – FIRST OUT ) LIFO

*روش ميانگين با اعمال ضريب ( ميانگين موزون )

*روش اقل قيمت تمام شده يا قيمت روز يا بازار

روش اولين صادره از اولين وارده ( FIRST IN – FIRST OUT ) FIFO

مفهوم اين روشاين است كه كالاهايي كه اول وارد انبار شده اول از انبار خارج گردد و در نتيجه كالاهايي كه در پايان دوره در انبار باقي مي ماند همان كالاهايي هستند كه آخر وارد انبار شده و با قيمت جديد نيز خريداري شده است

مثال ( روش FIFO )

موجودي يكي از اقلام انبار مؤسسه ارمغان در پايان دوره 500 عدد مي باشد اطلاعات ديگر در مورد اين كالا به شرح زير است :

اگر بخواهيم قيمت 500 عدد موجودي پايان دوره را طبق روش فايفو اولين صادره از اولين وارده تعيين كنيم بر اساس اين فرضيه قيمت موجودي باقيمانده به شرح زير محاسبه مي شود :

00/16 = 4 * 400

500/2 = 25 * 100

ارزش موجودي پايان دوره 500/18 = 500/2 + 000/16

ارزش كالاي مصرف شده 500/8 = 500/18 – 000/27

روش اولين صادره از آخرين وارده ( LAST IN – FIRST OUT ) LIFO

مفهوم اين روش اين است كه كالاهايي كه اول وارد انبار شده اول از انبار خارج گردد و در نتيجه كالاهايي كه در پايان دوره در انبار باقي مي ماند همان كالاهايي هستند كه آخر وارد انبار شده و با قيمت جديد نيز خريداري شده است.

مثال ( روش LIFO )

اگر بخواهيم قيمت 500 عدد موجودي پايان دوره را طبق روش لايفو اولين صادره از آخرين وارده وارده تعيين كنيم بر اساس اين فرضيه قيمت موجودي باقيمانده پايان دوره و ارزش كالاي مصرف شده به شرح زير محاسبه مي شود :

*000/6 = 20 * 300

*000/5 = 25 * 200

*ارزش كالاي پايان دوره 000/11 = 000/5 + 000/6

*ارزش كالاي مصرف شده 000/16 = 000/11 – 000/27

روش ميانگين موزون

در اين روش ميانگين قيمت هر واحد ، از تقسيم قيمت تمام شدة كالاي آماده براي فروش به تعداد كالاهاي آماده براي فروش محاسبه مي گردد. حاصل اين تقسيم بهاي ميانگين موزون هر واحد كالا را مشخص مي نمايد كه براي محاسبة ارزش موجودي پايان دوره و قيمت تمام شدة كالاي فروش رفته مورد استفاده قرار مي گيرد.

مثال ( روش ميانگين موزون )

طبق مثال فوق ارزش كالاي پايان دوره و مصرف شده طبق روش ميانگين موزون عبارت است از :

*نرخ ميانگين = مقدار كالاي آماده براي فروش / قيمت تمام شدة كالاي آماده براي فروش

*ارزش كالاي پايان دوره 000/15 = 500 * 30

*ارزش كالاي مصرف شده 000/12 = 000/15 – 000/27

روش اقل بهاي تمام شده يا قيمت بازار

در اين روش حسابدار از دو قيمت تمام شدة كالا و قيمت بازار هر كدام كه كمتر بود مبناي قيمت گذاري قرار مي دهد.

قيمت تمام شده كالاي فروش رفته

براي به دست آوردن قيمت تمام شدة كالاي فروش رفته بايستي بعد از ارزشيابي موجودي پايان دوره طبق روشهاي ارزشيابي از قيمت تمام شدة كالاي آماده براي فروش كسر گردد :

*قيمت تمام شده كالاي آماده براي فروش ****

*كسر مي شود : موجودي كالاي پايان دوره ( ** )

*قيمت تمام شده كالاي فروش رفته **

چگونگي افتتاح حساب موجودي كالا و اصلاح اين حساب ( در سيستم ادواري)

هر گاه يك مؤسسه تجاري آغاز به كار نمايد ، در پايان اولين دورة مالي ، حسابي به نام موجودي كالا در دفاتر افتتاح مي كند ، كه ارزش موجودي كالا پس از ارزيابي از يك طرف در بدهكار آن و از طرف ديگر در بستانكار حساب خلاصه سود و زيان به ثبت مي رسد. نتيجة اين حساب به عنوان سود و زيان ويژة دوره مالي به حساب سرمايه انتقال مي يابد.

نحوة بستن حساب موجودي كالا و افتتاح آن در سال جديد

ابتدا فعاليت موجودي كالاي ارزيابي شده را در دفتر روزنامه شركت ثبت كرده ، در مرحله دوم حساب موجودي كالاي ابتداي دوره به خلاصه حساب سود و زيان بسته مي شود و در مرحله سوم ثبت حساب موجودي كالاي پايان دوره ارزيابي شده با خلاصه حساب سود و زيان متقابل مي شود.

مثال ( انتقال موجودي كالا به خلاصه حساب سود و زيان )

مرحله اول ـ

فرض كنيد در پايان سال ـ ـ 13 فروشگاه اميد موجودي كالا به ميزان 000/000/2 ريال ارزيابي گرديده باشد. در اين تاريخ آرتيكل زير جهت ثبت موجودي كالا در دفتر روزنامه عمومي فروشگاه نوشته مي شود :

مرحله دوم ـ

حساب فوق در طي سال بدون تغيير باقي مي ماند. در پايان سال پس از ارزيابي موجودي كالا ارزش آن معادل 000/000/5 ريال تعيين گرديد. در اين تاريخ آرتيكلهاي زير به ثبت مي رسند تا از يك طرف موجودي كالاي ابتداي دوره بسته شود و از طرف ديگر ، موجودي كالاي ارزيابي شده در پايان دوره ثبت گردد.

مرحله سوم ـ

پس از نقل اين آرتيكلها به حساب موجودي كالا در دفتر كل حساب مذكور به صورت زير خواهد بود :

موجودي كالا

شماره حساب : 14

چگونگي محاسبة سود ناويژه و ويژه در مؤسسات تجاري

صورتحساب سود و زيان به دو شكل وجود دارد :

*صورتحساب سود و زيان شركت خدماتي

*صورتحساب سود و زيان شركت تجاري

فرم صورتحساب سود و زيان شركت هاي خدماتي

شركت خدماتي …..

صورتحساب سود و زيان

براي سال مالي منتهي به ……

درآمد ***

كسر مي شود :

هزينة حقوق **

هزينة آب و برق **

هزينة نظافت **

جمع هزينه ها (**)

سود خالص **

فرم صورتحساب سود و زيان شركت هاي بازرگاني

شركت بازرگاني …..

صورتحساب سود و زيان

براي سال مالي منتهي به ….

فروش در طي دوره ***

كسر مي شود : برگشت از فروش (**)

تخفيفات نقدي فروش (**)

(**)

فروش خالص ***

قيمت تمام شده كالاي فروش رفته :

موجودي كالاي اول دوره **

خريد طي دوره **

اضافه مي شود : هزينه حمل كالا **

قيمت تمام شده كالاي خريداري شده **

كسر مي شود : برگشت از خريد (**)

تخفيفات نقدي خريد (**)

(**)

خريد خالص **

قيمت تمام شده كالاي آماده براي فروش **

كسر مي شود : موجودي كالاي پايان دوره (*)

قيمت تمام شده كالاي فروش رفته **

سود ناخالص **

كسر مي شود : هزينه هاي عملياتي :

( هزينه حقوق ، هزينه فروش ، هزينه بيمه ) **

جمع هزينه ها (**)

سود خالص عملياتي **

مثال ( صورتحساب سود و زيان شركت خدماتي )

اطلاعات زير از شركت خدماتي اميد در دست مي باشد :

*درآمد هاي شركت اميد 000/000/8 ريال

* هزينه حقوق 000/400 ريال

* هزينه آب و برق 000/200 ريال

* هزينه بيمه 000/50 ريال

* هزينه نظافت 000/50 ريال

مطلوبست محاسبة صورتحساب سود و زيان شركت :

شركت خدماتي …..

صورتحساب سود و زيان

براي سال مالي منتهي به ……

درآمدها 000/000/8

كسر مي شود :

هزينة حقوق 000/400

هزينة آب و برق 000/200

هزينة بيمه 000/50

هزينة نظافت 000/50

جمع هزينه ها (000/700 )

سود خالص 000/300/7

مثال ( صورتحساب سود و زيان شركت تجاري )

شركت اميد طي فروش سالانه خود درآمدي معادل 000/000/9 ريال كسب كرده ، تخفيفات نقدي فروش معادل 000/20 ريال ، موجودي كالاي اول دوره شركت معادل 000/000/6 ريال ، هزينه حمل كالاي خريداري شده معادل 000/300 ريال ، برگشت از خريد معادل 000/100 ريال ، موجودي كالاي پايان دوره معادل 000/000/2 ريال ، هزينه حقوق معادل 000/200 ريال ، هزينه آب و برق معادل 000/10 ريال مي باشد. مطلوبست : تهيه صورتحساب سود و زيان شركت :

شركت بازرگاني اميد

صورتحساب سود و زيان

براي سال مالي منتهي به 29/12

فرم محاسبة سود ناويژة دوره مالي

سود ناويژه دوره مالي

قيمت تمام شدة كالاي فروش رفته طي دورة مالي

درآمد حاصل از فروش طي دورة مالي

فرم محاسبة سود ويژة دوره مالي

سود ويژه دوره مالي

هزينه هاي عملياتي در طي دورة مالي

–

سود ناويژة دوره مالي

مثال ( محاسبه سود ناويژه )

فرض كنيد شركت پيام در طي دورة مالي درآمد حاصل از فروش آن معادل 000/500/2 ريال مي باشد ، قيمت تمام شده كالاي فروش رفته معادل 000/000/2 ريال ، هزينه حمل و نقل كالاي خريداري شده معادل 000/20 ريال مي باشد. سود ناويژة دوره مالي به شرح زير مي باشد :

*000/000/2 – 000/500/2 = سود ناويژة دوره مالي

*000/500 = سود ناويژة دوره مالي

مثال ( محاسبه سود ويژه )

فرض كنيد شركت پيام در طي دورة مالي درآمد حاصل از فروش آن معادل 000/500/2 ريال مي باشد ، قيمت تمام شده كالاي فروش رفته معادل 000/000/2 ريال ، هزينه حمل و كالاي خريداري شده معادل 000/20 ريال ، هزينه فروش معادل 000/30 ريال مي باشد. سود ويژة دوره مالي به شرح زير مي باشد :

*000/000/2 – 000/500/2 = سود ناويژة دوره مالي

*000/500 = سود ناويژة دوره مالي

*000/30 – 000/500 = سود ويژة دوره مالي

تقسيم‌بندي صورت سود و زيان يك مؤسسه تجاري

*قسمت فروش

*قسمت قيمت تمام شدة كالاي فروش رفته

*قسمت هزينه هاي عملياتي

هزينه هاي فروش

به آن دسته از هزينه هايي گفته مي شود كه مربوط به قسمت فروش مؤسسه مي باشند. هزينه هايي كه مستقيماً و به طور كامل در ارتباط با عمليات فروش كالا هستند. اين هزينه ها جزء هزينه هاي عملياتي شركت محسوب شده و در محاسبة سود خالص شركت بكار مي روند.

برخي از انواع هزينه هاي فروش عبارتند از

هزينه حقوق فروشندگان ، هزينه لوازم التحرير مصرفي فروشگاه ، هزينه آب و برق فروشگاه ، هزينه حمل كالاي فروش رفته و هزينه هاي متفرقه فروش.

هزينه هاي عملياتي

هزينه هايي كه جهت انجام عمليات يك مؤسسه تجاري ، اعم از عمليات فروش و يا اداري انجام مي گردد.

هزينه هاي عمومي

آن دسته از هزينه هايي كه مربوط به ادارة امور مؤسسه بوده ، ارتباطي به عمليات فورش ندارند. هزينه هاي عمومي ناميده مي‌شوند.

برخي از انواع هزينه هاي عمومي عبارتند از

هزينه حقوق كارمندان اداري ، هزينه لوازم التحرير مصرفي عمومي ، هزينه آب و برق دفتر كار و هزينه هاي متفرقه عمومي.

هزينه هاي متفرقه

آن دسته ازهزينه هاي جزيي و اتفاقي كه قابل طبقه بندي و ثبت در حسابهاي عادي هزينة يك مؤسسه نيستند.

مثال ( هزينه هاي عملياتي )

فرض كنيد شركت آذري هزينه هايي به شرح زير داشته باشد :

هزينة حقوق 000/300 ريال ، هزينه متفرقه 000/50 ريال ، هزينه حمل كالا 000/20 ريال ، هزينه حمل كالاي فروش رفته 000/5 ريال ، هزينه آب و برق 000/30 ريال. مجموع هزينه هاي عملياتي اين شركت به شرح زير مي باشد :

هزينه هاي عملياتي :

هزينه حقوق 000/300

هزينه حمل كالاي فروش رفته 000/5

هزينه آب و برق 000/30

هزينه متفرقه 000/50

مجموع هزينه هاي عملياتي 000/385

قيمت تمام شده كالاي آماده براي فروش

قيمت تمام شده كالاي آماده براي فروش

خريد خالص طي دورة مالي

موجودي كالاي اول دورة مالي

üاطلاعات زير در دست است

اگر فروش خالص يك مؤسسه 000/500 ريال و خريد خالص آن 000/300 ريال و موجودي كالاي اول دوره 000/90 ريال و موجودي كالاي پايان دوره 000/80 ريال باشد. قيمت تمام شده كالاي آماده براي فروش ، قيمت تمام شده كالاي فروش رفته ، مبلغ موجودي كالا در ترازنامه پايان دوره و سود ناويژه فروش به شرح زير است :

محاسبة قيمت تمام شده كالاي آماده براي فروش

قيمت تمام شده كالاي آماده براي فروش

خريد خالص

موجودي كالاي اول دوره

000/390 = 000/300 + 000/90 = قيمت تمام شده كالاي آماده براي فروش

محاسبة قيمت تمام شده كالاي فروش رفته

قيمت تمام شده كالاي فروش رفته

موجودي كالاي پايان دوره

–

قيمت تمام شده كالاي آماده براي فروش

000/310 = 000/80 – 000/390 = قيمت تمام شده كالاي فروش رفته

مبلغ موجودي كالا در ترازنامه پايان دوره

مبلغ 000/80 ريال موجودي كالاي پايان دوره دارد زيرا موجودي كالاي اول دوره در ترازنامه پايان دوره بسته خواهد شد و صفر مي شود.

محاسبة سود ناويژه

سود ناويژه

بهاي تمام شده كالاي فروش رفته

–

فروش خالص

000/190 = 000/310 – 000/500 = سود ناويژه

مثال ( خريد خالص )

شركت مازندران 000/600 ريال خريد داشته است و 000/50 ريال هزينه حمل كالاي خريداري شده پرداخت نمود و 000/100 ريال تخفيفات نقدي خريد دريافت نمود و 000/70 ريال برگشت ازخريد و تخفيفات داشته است. خريد خالص شركت مازندران به شرح زير محاسبه مي شود :

( برگشت از خريد و تخفيفات + تخفيفات نقدي خريد ) – هزينه حمل كالاي خريداري شده

000/480 = ( 000/70 + 000/100 ) – 000/50 + 000/600 = هزينه حمل كالاي خريداري شده

مثال ( محاسبة موجودي كالاي پايان دوره )

فرض كنيد شركتي قيمت تمام شده كالاي فروش رفته آن 000/700 ريال و قيمت تمام شده كالاي آماده براي فروش معادل 000/850 ريال باشد آنگاه موجودي كالاي پايان دوره به شرح زير است :

000/700 = x – 000/850

000/150 = x

مثال ( درآمد حاصل از فروش طي دوره مالي )

فرض كنيد شركتي سود ناويژه طي دوره مالي آن معادل 000/800 ريال و قيمت تمام شده كالاي فروش رفته آن معادل 000/700 ريال باشد. درآمد حاصل از فروش طي دوره مالي به شرح زير است :

بهاي تمام شده كالاي فروش رفته + سود ناويژه = درآمد حاصل از فروش طي دوره مالي

000/500/1 = 000/700 + 000/800 = درآمد حاصل از فورش طي دوره مالي

فصل پنجم

انجام تعديلات ، تهية كاربرگ ، تهية صورتهاي مالي طبقه بندي شده ، بستن حسابها

تقسيم‌بندي فعاليتهاي مالي انجام شده توسط يك مؤسسه اقتصادي

*فعاليتهاي مالي بيروني

*فعاليتهاي مالي دروني

فعاليتهاي مالي بيروني

فعاليتهاي مالي بيروني همان فعاليتهايي هستند كه بين مؤسسه مورد نظر و ساير مؤسسات انجام مي پذيرند. مانند قراردادي كه براي بيمه ساختمان با شركت بيمه منعقد مي شود.

فعاليتهاي مالي دروني

فعاليتهاي مالي دروني همان فعاليتهايي هستند كه به منظور تعديل ماندة بعضي از حسابها و به دست آوردن ماندة واقعي آنها در دفاتر مؤسسه انجام مي پذيرند. مانند تعديل ماندة حساب پيش پرداخت بيمه ساختمان در پايان دوره مالي.

تقسيم‌بندي حسابهاي موجود در يك مؤسسه

*حسابهاي دايمي

*حسابهاي موقتي

*حسابهاي مخلوط

حسابهاي دايمي

اين حسابها فقط مربوط به يك دورة مالي نبوده ، ماندة آنها به دوره مالي بعد انتقال مي يابد. حسابهايترازنامه اي از نوع حسابهاي دايمي مي باشند. در پايان هر دورة مالي ، حسابهاي دايمي مانده گيري شده سپس مانده هاي جديد در ترازنامه پايان دوره منعكس گرديده ، به دورة مالي بعد منتقل مي گردند. نام ديگر حسابهاي دايمي ، حسابهاي واقعي نيز مي باشد.

حسابهاي موقتي

اين حسابها كه حسابهاي اسمي نيز خوانده مي شوند با پايان يافتن دورة مالي بسته شده ، در نتيجه مانده آنها به دورة مالي بعد انتقال نمي يابد. كلمة موقتي ، توصيف كننده خوبي براي اين حسابهاست. زيرا آنها فقط در طي دورة مالي و به منظور طبقه بندي و محاسبة تغييرات حاصله در حساب حقوق صاحبان سرمايه افتتاح گرديده در طي اين مدت تنها افزايش را نشان مي دهند و نمي توانند كاهش را نشان دهند و سرانجام در پايان دوره بسته مي شوند. حسابهاي مربوط به صورتحساب سود و زيان جزء حسابهاي موقتي مي باشند. و مانده اين حسابها به خلاصه حساب سود و زيان بسته مي شود.

حسابهاي مخلوط

اين حسابها همانطوري كه از نامشان پيداست مخلوطي از حسابهاي دايمي و موقتي مي باشند. بدين ترتيب در پايان دوره با استفاده از تعديلات ، حسابهاي موقتي ( سود و زياني ) بسته شده و حسابهاي دايمي ( ترازنامه اي ) به دوره مالي بعد انتقال مي يابند. حسابهاي مخلوط مانند پيش پرداختها ، هزينه و پيش دريافت هاي درآمد.

تعديل حسابها

تمامي حسابها نيازي به تعديل ندارند بلكه حسابهاي مخلوط و آن دسته از هزينه ها و درآمدهايي كه ثبت نگرديده اند ، بايد تعديل شوند. با تعديل حسابها اشتباهات مربوط به ثبت فعاليتهاي مالي در دفتر روزنامه و نقل آن به دفتر كل و مانده گيري ها تصحيح نمي گردند.

روش حسابداري نقدي

در روش حسابداري نقدي ، پس از دريافت و يا پرداخت وجه مربوط به درآمد و هزينه آرتيكل مربوط به آن ثبت نمي گردد. در نتيجه نيازي به ثبت تعديلات در پايان دورة مالي نمي باشد. روش حسابداري نقدي جزء اصول پذيرفته شده حسابداري نمي باشد.

روش حسابداري تعهدي

در روش حسابداري تعهدي ، با قطعي شدن هر درآمد و يا هزينه ثبت مربوط به آن در دفاتر انجام مي پذيرد. و ثبت آرتيكلهاي درآمد و هزينه صورت مي گيرد.

تقسيم‌بندي ثبت هاي اصلاحي در پايان دوره جهت تعديلات حسابها

*پيش پرداختهاي هزينه

*پيش دريافتهاي درآمد

*هزينه هاي ثبت نشده

*درآمدهاي ثبت نشده

پيش پرداخت هزينه و تعديلات مربوط به آن

مخارجي كه مؤسسه پرداخت مي نمايد ، اما منافع مربوط به آن در بيش از يك دورة مالي عايد مي گردد. مانند پيش پرداخت اجاره.

روش‌هاي ثبت يش پرداخت هزينه در زمان پرداخت وجه نقد

*روش به حساب دارايي منظور كردن (استفاده از حساب دايمي)

*روش به حساب هزينه منظور كردن (استفاده از حساب موقت )

روش ثبت پيش پرداخت زمانيكه به حساب دارايي منظور مي شود

روش ثبت پيش پرداخت زمانيكه به حساب هزينه منظور مي شود

مثال ( پيش پرداخت با استفاده از حساب دايمي )

مؤسسه اميد در تاريخ 1/1/1380 مبلغ 000/480 ريال بابت بيمه سه سال آينده پرداخت نمود. ثبت روزنامه در زمان پرداخت وجه و اصلاحات پايان سال به شرح زير است :

در پايان سال حساب پيش پرداخت بيمه يك حساب مختلط بوده و بايد بين هزينه و دارايي تفكيك شود :

هزينه بيمه سالانه 000/160 = 3 ÷ 000/480

مثال ( پيش پرداخت با استفاده از حساب موقت )

در پايان سال بخشي از هزينه بيمه هنوز تحقق نيافته است.

پيش دريافت درآمد

مبالغي كه مؤسسه بابت فروش كالا يا ارايه خدمات به مشتريان دريافت مي كند ، تا بعداً كالايي را تحويل دهد و يا خدمتي را ارايه نمايد.

صورت‌هاي پيش دريافت درآمد

*روش به حساب بدهي منظور كردن (استفاده از حساب دايمي)

*روش به حساب درآمد منظور كردن (استفاده از حساب موقت)

روش ثبت پيش دريافت زمانيكه به حساب بدهي منظور مي شود

روش ثبت پيش دريافت زمانيكه به حساب درآمد منظور مي شود

مثال ( پيش دريافت با استفاده از حساب دايمي )

در تاريخ 1/12/1380 مؤسسه اميد 000/120 ريال اجاره بابت يك سال آيندة ساختمان را دريافت نمود. ثبت دريافت وجه نقد و اصلاح حسابها در دفتر روزنامه به شرح زير است :

مثال ( پيش دريافت با استفاده از حساب موقت )

ثبت معكوس

معمولاً حسابداران به طور اختياري براي ساده كردن عمليات حسابداري در دورة مالي بعد و اعمال روشي يكنواخت ، در اولين روز دورة مالي بعد با يك ثبت معكوس حسابهاي اصلاحي را در دو روش ثبت دريافتها و پرداختها در حسابهاي درآمد و هزينه معكوس مي نمايند.

ثبت معكوس روش ثبت پرداختها در حساب هزينه

ثبت معكوس روش ثبت دريافتها در حساب درآمد

هزينه هاي ثبت نشده ( بدهيهاي ثبت نشده )

براي اجراي دقيق اصل مطابقت هزينه ها و درآمدهاي دوره بايستي هزينه هايي كه طي دورة مالي وقوع يافته ولي هنوز پرداخت نشده اند ، شناسايي و در حسابها منعكس گردند. مانند هزينه آب و برق و هزينه دستمزد كارگران.

مثال ( هزينه هاي ثبت نشده )

مؤسسه خزر به دليل عدم نقدينگي كافي در اسفند ماه حقوق يكي از كاركنان را به ميزان 000/200 ريال پرداخت نكرده است ثبت اصلاحي آن به شرح زير است :

درآمدهاي ثبت نشده

به درآمدهايي گفته مي شود كه طي دورة مالي تحقق يافته اند ( خدمت ارايه گرديده و يا كالا تحويل مشتري داده شده است ) اما تا پايان دوره مالي به دليل آنكه هنوز وصول نشده و يا صورتحسابي بابت آنها فرستاده نشده نسبت به ثبت آنها اقدام نگرديده است. لذا لازم است در پايان دوره مالي با يك ثبت اصلاحي چنين درآمدهايي را از طرفي بعنوان يك طلب و از طرف ديگر بعنوان يك درآمد در دفاتر ثبت نماييم. درآمدهاي ثبت نشده مانند حق الزحمه ها و خدمات ارايه شده و يا هر گونه درآمدي كه تحقق يافته ولي وصول نشده.

مثال ( درآمدهاي ثبت نشده )

در مؤسسه خدماتي ارمغان طي سال 1381 مدت 70 ساعت كار توسط يكي از مشتريان از قرار ساعتي 1000 ريال انجام شده است كه تا پايان اسفند ماه در حسابها انعكاس نيافته است. ثبت اصلاحي آن به شرح زير مي باشد :

ساير اصلاحات كه بر اثر برآورد و تخمين تعيين مي شود

آن دسته از عملياتي كه براي تسهيم بخشي از بهاي تمام شده برخي از اقلام دارايي به حساب هزينه جاري واحد تجاري صورت مي گيرد را شامل مي شود. مانند منظور نمودن هزينه استهلاك روي برخي داراييها.

استهلاك انباشته

حسابي است كه مجموع مبالغ هزينه استهلاك منظور شده براي يك دارايي ثابت را از زمان تحصيل نشان مي دهد. اين حساب يك حساب كاهندة دارايي است.

ارزش دفتري

ماشين آلات ***

استهلاك انباشته ***

ارزش دفتري ***

مثال ( استهلاك انباشته )

فرض كنيد ماشين آلات يك كارخانه در تاريخ 1/1/80 به بهاي 100 ميليون ريال تحصيل شده و عمر مفيد آن پنج سال برآورد شده است. بنابراين سالانه 20 ميليون ريال در اثر استفاده به هزينه تبديل مي شود :

در مثال فوق محاسبه ارزش دفتري پس از چهار سال به صورت زير مي باشد :

ماشين آلات 000/000/100

استهلاك انباشته 000/000/80

ارزش دفتري 000/000/20

روشهاي محاسبة استهلاك

*روش خط مستقيم يا اقساط مساوي

*روش نزولي با نرخ ثابت

*روش جمع ارقام سالها

روش خط مستقيم

در اين روش فرض بر اين است كه دارايي در طي عمر مفيد خود به صورت يكنواخت مورد استفاده است. لذا براي محاسبه استهلاك درهر دوره از فرمول زير استفاده مي شود :

سالهاي عمر مفيد / بهاي تمام شده دارايي = استهلاك سالانه

محاسبه هزينه استهلاك

استهلاك سالانه

بهاي تمام شده دارايي

سالهاي عمر مفيد /ارزش اسقاط دارايي

مثال

*استهلاك در صورتيكه ارزش اسقاط دارايي مذكور در پايان عمر مفيد صفر باشد. :

*چنانچه بهاي تمام شدة اثاثه اداري 000/000/1 ريال و عمر مفيد آن 5 سال باشد مطلوبست تعيين هزينه استهلاك اثاثه اداري :

000/200 = 5 ÷ 000/000/1 = سالهاي عمر مفيد ÷ بهاي تمام شده دارايي = هزينة استهلاك

مثال

استهلاك در صورتيكه ارزش اسقاط دارايي مذكور در پايان عمر مفيد 000/100 ريال باشد :

سالهاي عمر مفيد ÷ ( ارزش اسقاط - بهاي تمام شده دارايي ) = هزينة استهلاك

000/180 = 5 ÷ (000/100 - 000/000/1 )

روش ماندة نزولي

دراين روش هزينة استهلاك هر سال نسبت به سال قبل در طي عمر مفيد دارايي كاهش مي يابد و براي محاسبة آن كافي است كه ارزش دفتري دارايي ثابت ضربدر نزخ ثابتي كه براي آن دارايي تعيين شده است به دست آيد. هزينه استهلاك به شرح زير است :

نرخ استهلاك * ( ذخيره استهلاك – بهاي تمام شدة دارايي ) = هزينة استهلاك

مثال ( روش ماندة نزولي )

چنانچه بهاي تمام شدة اتومبيلي 000/000/7 ريال و نرخ استهلاك آن 25% و استهلاك انباشته آن 000/000/2 ريال و ارزش اسقاط اتومبيل 000/500/2 ريال پيش بيني شود ، هزينه استهلاك به شرح زير است :

000/250/1 = 25% * ( 000/000/2 – 000/000/7 ) = هزينه استهلاك

روش جمع ارقام سنوات

در اين روش قيمت تمام شدة دارايي با استفاده از ارقام سنوات عمر مفيد آن تقسيم به نسبت مي شود. مثلاً اگر عمر مفيد يك دارايي 5 سال باشد جمع ارقام سنوات عمر مفيد آن 15 سال خواهد بود ( 15 = 5 + 4 + 3 + 2 + 1 ).

مثال

استهلاك ماشين آلاتي با ارزش 000/30 ريال به شرح زير است :

*000/10 = 000/30 * 15/5 = استهلاك سال اول

*000/8 = 000/30 * 15/4 = استهلاك سال دوم

*000/6 = 000/30 * 15/3 = استهلاك سال سوم

*000/4 = 000/30 * 15/2 = استهلاك سال چهارم

*000/2 = 000/30 * 15/1 = استهلاك سال پنجم

كاربرگ

پس از انجام اصلاحات و قبل از ثبت در دفاتر روزنامه و كل به منظور كشف اشتباهات احتمالي كاربرگ تهيه مي گردد. اين عمل موجب مي شود ، در صورتي كه اشتباهي در ثبتهاي اصلاحي رخ داده باشد ، قبل از ثبت در دفاتر قانوني اصلاح گردد.

مزاياي استفاده از كاربرگ

*باعث تسريع در تهية صورتهاي مالي و ارايه به موقع آن ميشود.

*باعث تقليل اشتباهاتي كه ممكن است در حين عمليات مربوط به اصلاح حسابها شود مي گردد.

*امكان تهية ثبتهاي اصلاحي و بستن حسابها قبل از ثبت در دفاتر را به طور پيش نويس فراهم مي آورد.

*كلية مانده هاي دفتر كل و تراز آنها را نمايش مي دهد.

*كلية حسابها و ارقام صورتهاي مالي پايان دوره را فراهم مي آورد.

فرم كاربرگ

مؤسسه ….

كاربرگ

براي سال منتهي به …

مثال ( كاربرگ )

انواع طبقات دارايي

»داراييهاي جاري

»سرمايه گذاري هاي بلند مدت

»اموال ، ماشين آلات و تجهيزات ( داراييهاي ثابت )

»داراييهاي نامشهود

»ساير داراييها

داراييهاي جاري

*صندوق

*سرمايه گذاريهاي كوتاه مدت

*حسابهاي دريافتني

*اسناد دريافتني

*موجوديها

*پيش پرداختهاي هزينه

داراييهاي غير جاري

سرمايه گذاريهاي بلند مدت را داراييهاي غير جاري گويند زيرا سريع نقد نمي شوند.

داراييهاي ثابت

داراييهايي با عمري طولاني كه غير از زمين همگي داراي استهلاك مي باشند. متداولترين داراييهاي ثابت زمين ، ساختمان و تجهيزات مي باشند.

داراييهاي نامشهود

اين داراييها نشاندهندة حقوق قانوني و يا ارتباط اقتصادي خاصي است ، كه وجود فيزيكي نداشته ، منافعي را براي صاحب آن در آينده به دنبال دارد. مانند سرقفلي ، حق الاختراع ، حق امتياز توليد فرانشيز ( استفاده از علايم تجاري شركتها ).

ساير داراييها

هر گاه مؤسسه اي دارايي داشته باشد كه نتواند آن را در يكي از گروههاي فوق طبقه بندي كند از عنوان ساير داراييها استفاده مي كند.

انواع بدهي

*بدهيهاي جاري

*بدهيهاي بلند مدت

دلايل فرآيند بستن حسابهاي موقت

*در پايان دوره مالي ، كليه حسابهاي ترازنامه اي داراي مانده پايان دوره مي باشند ، در حاليكه حساب حقوق صاحبان سرمايه مانده اول دوره را داراست و ماندة ناشي از تأثير نتايج فعاليتهاي مالي را نشان نمي دهد. و به منظور انتقال سود يا زيان به حساب حقوق صاحبان سرمايه در پايان دوره مالي بسته مي شوند.

*مانده حسابهاي درآمد و هزينه به صفر برسد.

نحوة بستن حسابهاي موقت

*كليه حسابهاي موقتي كه داراي ماندة بستانكار هستند مانند فروش ، درآمد حق العمل ، درآمد اجاره ، درآمد بهره ، برگشت از خريد و تخفيفات و تخفيفات نقدي خريد به بستانكار حساب خلاصه سود و زيان بسته مي شوند.

*كليه حسابهاي موقتي كهداراي مانده بدهكار هستند مانند خريد ، هزينه هاي مستقيم خريد ، برگشت از فروش و تخفيفات ، تخفيفات نقدي فروش و كليه حسابهاي هزينه به بدهكار حساب خلاصه سود و زيان بسته مي شوند.

حساب T خلاصه سود و زيان جهت بستن حسابها

نحوة بستن حساب خلاصه سود و زيان

پس از بستن حسابهاي موقتي به حساب خلاصه سود و زيان مانده گيري مي شود ، ماندة بدهكار اين حساب نشاندهنده زيان ويژه و مانده بستانكار آن نشاندهنده سود ويژه مي باشد كه به حساب سرمايه بسته مي شود.

بستن حساب خلاصه سود و زيان در صورت داشتن ماندة بستانكار

بستن حساب خلاصه سود و زيان در صورت داشتن ماندة بدهكار

مثال ( بستن حسابهاي موقت به حساب خلاصه سود و زيان )

( در صورتيكه موجودي كالاي اول دوره 000/250/1 ريال و پايان دوره 000/900 ريال باشد ) ماندة قسمتي از حسابهاي مؤسسه تجاري نويد پس از تعديلات به شرح زير است :

فروش 000/000/4 ريال

خريد 000/000/2 ريال

تخفيفات نقدي خريد 000/40 ريال

درآمد بهره 000/300 ريال

بستن حساب خلاصه سود و زيان طبق مثال فوق

بستن حساب برداشت

برداشت عبارت است از وجوه نقد ، كالا يا اموالي كه صاحب مؤسسه از داراييهاي مؤسسه به منظور مصارف شخصي بر مي دارد. برداشت جزء هزينه محسوب نمي شود بلكه بايد به حساب سرمايه بسته شود.

نحوة بستن حساب برداشت

مثال ( بستن حساب برداشت )

فرض كنيد در مؤسسه تجاري مرند ماندة حساب برداشت در تاريخ 29/12 مبلغ 000/400 ريال باشد. آرتيكل مربوط به بستن اين حساب به شرح زير است :

حساب تراز اختتامي

حسابي است واسطه كه براي بستن حسابهاي دايمي در پايان دوره مالي به وجود مي آيد و بلافاصله بسته مي شود.

تراز آزمايشي اختتامي

پس از بستن حسابهاي موقتي ، حسابداران به منظور دست يابي به وسيله اي جهت كنترل صحت ثبت عمليات مربوط به بستن حسابها در دفتر روزنامه عمومي و نقل اقلام ثبت شده به حسابهاي دفتر كل ، اقدام به تهيه يك تراز آزمايشي از ماندة حسابهاي باقيمانده كه در واقع ماندة حسابهاي دايمي مي باشند مي نمايند. اين تراز آزمايشي را تراز آزمايشي اختتامي مي گويند.

فرآيند بستن حسابهاي دايمي

ماندة حسابهاي دايمي از يك سال به سال بعد انتقال مي يابند. در پايان هر سال كليه حسابهاي دايمي بسته شده در سال جديد مجدداً افتتاح مي گردند.

روش‌هاي فرآيند بستن حسابهاي دايمي در پايان دوره

*كليه حسابهايي را كه داراي ماندة بدهكار هستند با حسابهايي كه ماندة بستانكار دارند بست.

*از دو حساب واسطه به نامهاي حساب تراز اختتامي و حساب تراز افتتاحي كمك گرفت. تراز اختتامي براي بستن حسابهاي دايمي در پايان دوره و تراز افتتاحي براي افتتاح حسابهاي دايمي در ابتداي دوره مالي جديد مي باشد.

روش الف

نمونه اي از بستن حسابهاي دايمي در پايان دوره مالي جاري :

روش ب

نمونه اي از بستن حسابهاي دايمي در پايان دوره مالي جاري :

حساب تراز افتتاحي

حسابي است واسطه كه براي افتتاح حسابهاي دايمي در آغاز دوره مالي جديد به وجود مي آيد و بلافاصله بسته مي شود.

نمونه اي از روش افتتاح حسابهاي دايمي در ابتداي دوره مالي جديد

« نمونه سئوالات تستي »

كدام يك از موارد زير جزء فعاليت هاي مالي مي باشد؟

الف ) تغيير در دارايي

ب ) تغيير در بدهي

ج ) تغيير در سرمايه

د ) هر سه مورد

كدام يك از موارد زير جزء تقسيم بندي واحدهاي انتفاعي در ايران مي باشد ؟

الف ) مؤسسات انفرادي ، شركتهاي سرمايه ، مؤسسات غير تجاري

ب ) مؤسسات حسابرسي ، كسبه

ج ) شركت تضامني ، شركت نسبي ، شركت مختلط

د ) شركت هاي سهامي ، شركت هاي دولتي و غير سهامي

كدام يك از موارد زير جزء مفروضات حسابداري مي باشد ؟

الف ) قيمت تمام شده

ب ) قابليت مقايسه

ج ) تداوم فعاليتهاي مالي ، فرض دوره مالي

د ) تمام موارد

كدام يك از مباني زير خط جدايي بين يك واحد اقتصادي و مالكين آن مي باشد ؟

الف ) فرض وجود واحد اندازه گيري

ب ) فرض داشتن شخصيت حقوقي جداگانه

ج ) فرض تداوم فعاليتهاي مالي

د ) فرض دوره مالي

كدام گزينه زير نشان دهنده اصول مهم حسابداري مي باشد ؟

الف ) اصل وضع هزينه هاي يك دوره از درآمدهاي يك دوره

ب ) اصل قابليت مقايسه

ج ) اصل افشاء ، اصل قابل اعتماد بودن

د ) تمام موارد فوق

كدام گزينه زير نشان دهنده قابل اعتماد بودن اطلاعات مندرج در صورتهاي مالي مي باشد ؟

الف ) صحيح ، قابل تأييد و تصويب

ب ) كامل و جامع

ج ) گزينه الف و ب

د ) هيچكدام

كدام گزينه نشان دهنده تقسيم بندي رشته هاي حسابداري مي باشد ؟

الف ) حسابداري مالي عمومي ، دولتي

ب ) حسابداري دولتي و خصوصي

ج ) حسابداري واحد انتفاعي و غير انتفاعي

د ) حسابداري مالي ، دولتي ، صنعتي ، مالياتي ، بودجه اي ، حسابرسي ، حسابداري سيستم ، اجتماعي ، غير انتفاعي

اموال و حقوق مالي متعلق به هر مؤسسه كه قابل تقويم بهپول و دارايي منافع آتي باشد چه گويند ؟

الف ) دارايي

ب ) سرمايه

ج ) بدهي

د ) برداشت

كدام رويداد زير باعث افزايش در يك دارايي و كاهش در دارايي ديگر مي شود ؟

الف ) خريد نسيه كالا

ب ) دريافت وجه نقد از مشتريان بدهكار

ج ) پرداخت هزينه آگهي

د ) برداشت كالا از انبار

كدام رويداد زير باعث افزايش در يك دارايي و افزايش در سرمايه مي شود ؟

الف ) خريد اثاثه اداري به طور نسيه

ب ) دريافت وجه نقد از مشتريان به طور نقدي

ج ) پرداخت هزينه اجاره

د ) هيچكدام

كدام يك از صورتحساب هاي زير وضع مؤسسه را در يك دوره مالي نشان مي دهد ؟

الف ) ترازنامه

ب ) صورت گردش وجوه نقد

ج ) صورت سرمايه ، سود و زيان ، سود انباشته

د ) سود و زيان

ادامه