5-فوايد بازرسي و نظارت:

1ـ پيشگيري از وقوع اشكالات در سيستم وجلوگيري از تخلف .

2ـ جلوگيري از رشد ، توسعه و تكرار عوامل بروز تخلف كه در نتيجه آن از صرف هزينه هاي بعدي براي كشف تخلف و برخورد با نواقص موجود و ريشه دار در سيستم جلوگيري ميگردد.

3ـ كمك به اجراي  قانون و‌ نيل به اهداف پيش بيني شده درآن .

4ــ آموزش درحين خدمت و‌ افزايش بهره وري كاركنان .

5ـ حفظ حقوق مردم و نظام .

6ـ فراهم آمدن موجبات تجزيه  و‌‌‌‌ تحليل منطقي برعملكرد گذشته وحال ادارات .

6-پيامدهاي عدم وجود نظارت و بازرسي:

1ـ بين دولت وملت فاصله ايجادمي شود

2ـ فساد درجامعه گسترش مي يابد

3- حيات جامعه تابع مقررات وقوانين موجود درآن جامعه بوده وعدم نظارت بر قوانين ومقررات آن جامعه رابسوي  سقوط پيش مي برد

4ـ عدالت اجتماعي تحقق پيدا نمي كند

5ـ كار بعنوان ارزش محسوب نمي شود

7- وظايف و ضوابط نظارت و بازرسي در آموزش و پرورش

در آموزش و پرورش به دليل اهميت خاصي كه در نظام يك كشور وجود دارد نظارت و بازرسي وظايف ويژه و متفاوتي نسبت به ساير ادارات در بر دارد . در سال 1381 مطابق نامه ذيل عنوان واحد بازرسي در اين اداره به واحد ارزيابي عملكرد  و پاسخگويي به شكايات تبديل شد .

وزارتخانه ها و موسسات دولتي

در اجراي بند (ج) تصويبنامه شماره 44642/ت 27701 ه- مورخ 28/10/81 هيات محترم وزيران موضوع اصلاح عنوان واحدهاي بازرسي و پاسخگويي به شكايات به پيوست وظائف و ضوابط سازماندهي واحد هاي مذكور ارسال مي گردد .

خواهشمند است دستور فرمايند تشكيلات تفصيلي پيشنهادي واحد مذكور را در سقف پستهاي سازماني موجود در واحد هاي مشابه و ساير واحدها تا حداكثر 25/3/82 جهت بررسي و تاييد به معاونت هاي بخشي ذيربط در اين سازمان ارسال نمايد .

محمود عسكري آزاد

معاون امور مديريت و منابع انساني

8-وظايف واحد نظارت و بازرسي آموزش و پرورش:

الف – ارزيابي و عملكرد :

1-       همكاري در تهيه و تدوين شاخص هاي اختصاصي و معيارهاي ارزيابي عملكرد دستگاه اجرايي و موسسات و سازمان هاي وابسته به آن .

2-       اجراي دستور العمل هاي ارزيابي عملكرد و تكميل فرم هاي مربوط و تهيه مستندات لازم .

3-       احصاء فرم هاي تكميل شده و مستندات آن ها و ارايه به شوراي تحول اداري يا كميسيون تحول اداري دستگاه .

4-       همكاري و هماهنگي با شوراي ( يا كميسيون ) تحول اداري دستگاه به منظور تعيين و تاييد امتيازات .

5-       بررسي برگه هاي تكميل شده و تاييد آنها بر اساس عملكرد واقعي توسط شوراي ( يا كميسيون ) تحول اداري .

6-       پيگيري و اجراي ارزيابي عملكرد دستگاه اجرائي ، موسسات و شركت هاي دولتي وابسته و تهيه گزارش تحليلي از نتايج ارزيابي و ارائه آن به سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور در مقاطع زماني تعيين شده .

7-       نظارت بر حسن اجراي برنامه هاي ارزيابي عملكرد در دستگاه اجرائي ، موسسات و شركت هاي دولتي وابسته و تحليل ارزيابي هاي انجام شده و ارائه پيشنهاد هاي لازم .

8-       انجام مطالعات و تحقيقات لازم در رابطه با برنامه هاي ارزيابي عملكرد و شاخصهاي مورد عمل در دستگاه اجرائي و ارائه پيشنهاد هاي لازم .

ب- وظايف بازرسي :

1- تهيه و تنظيم برنامه هاي بازرسي مستمر ، دوره اي و يا موردي از واحد هاي ملي و استاني براي سنجش ميزان مطابقت عمل و عملكرد اقدام كنندگان با اهداف ، برنامه ها ، دستور العمل ها و ضوابط و شاخص هاي مورد ارزيابي دستگاه .

2- بازرسي از عملكرد مديريان كاركنان  و سنجش ميزان رضايت مردم از واحد هاي مختلف و نحوه برخورد مديريان و كاركنان با ارباب رجوع

3- تهيه گزارشات نوبه اي در فواصل ماهانه ، سه ماهه ، شش ماهه ، نه ماهه و سالانه براي اطلاع وزير  و بالاترين مقام اجرايي دستگاه از عملكرد واحد هاي مختلف

4-  برقراري ارتباط با سازمان بازرسي كل كشور و ايفاي وطيفه مندرج در ماده 12 قانون تشكيل سازمان بازرسي كل كشور ، كميسيون اصول 88و 90 مجلس شوراي اسلامي و واحد هاي نظر سنجي دستگاه ها و رسانه هاي جمعي و مطبوعات .

5- تجزيه و تحليل عملكرد واحد ها ، مديريت ها و كاركنان بر اساس بازرسي هاي انجام شده .

6- كشف مفاسد اداري از طريق بازرسي هاي آشكار و پنهان و ارائه گزارشات لازم به مديران ذيربط و بالاترين مقام اجرايي دستگاه.

7- آموزش و توامند سازي مستمر بازرسان با همكاري واحد آموزش دستگاه.

8- اعلام نظر در مورد ميزان رضايت مردم از عملكرد كاركنان و مديران به واحد امور اداري براي اعمال در وضعيت و مزاياي استخدامي آنها در چارچوب قوانين و مقررات ذيربط .

ج- وظايف پاسخگويي به شكايات

1- دريافت شكايات حضوري و مكتوب مردم (مراجعين ) از واحدها و كاركنان دستگاه .

2- پيگيري شكايات و پاسخگويي

3- تجزيه و تحليل و ارائه گزارش براي بالاترين مقام اجرايي

4- پيگيري از نتايج گزارش هاي تهيه شده .

9- انواع بازرسي در آموزش و پرورش:

1-       موردي : بنا به يك گزارش خاص يا طرح موضوع خاصي اين بازرسي مطرح مي شود و اين كار بدون اطلاع به واحد مورد بازرسي انجام مي شود .

2-       دوره اي : اداره با اطلاع به واحد مورد بازرسي انجام مي شود و كار تيمي است . يك شاخص اعلام مي شود و روي آن بررسي مي گردد . به طور مثال هم اكنون 50 گروه 4 نفره در استان خراسان رضوي مسئوليت بازرسي مدارس جهت ابتلا دانش آاموزان به آنفولانزا را انجام ميدهند كه چند روزي است اين بازرسي با فراهم كردن كليه امكانات مربوط شروع شده است . كه شاخص آن آمار دانش آموزان مبتلا به آنفولانزا است .

10-ارزيابي عملكرد دستگاه آموزش و پرورش:

دو نوع  ارزيابي عملكرد هست :

1-       شاخص هاي عمومي كه از سوي معاونت راهبردي رئيس جمهور ابلاغ مي شود و در تمامي دستگاهها يكسان است و در آن شاخص تمامي دستگاهها با هم مقايسه مي شوند .

2-       شاخص هاي اختصاصي كه با همكاري مديريت در بازرسي كل كشور در دفتر ارزيابي عملكرد وزارت آموزش و پرورش تهيه و تديون مي شود و پس از موافقت رئيس جمهور به سازمانهاي آموزش و پرورش كشور ابلاغ مي شود .

در اين نوع ارزيابي هر دستگاهي موظف است در قالب يك سيستم كار را انجام دهد كه سازمان آموزش و پرورش استان خراسان رضوي در قالب سيستم EFQM ارزيابي عملكرد دارد .

اين سيستم يك سيستم مشتري محور است . كه در سازمانهاي بسياري از كشور هاي توسعه يافته اكنون استفاده مي شود .

11-مراتب كار سيستم EFQM

1-       اعلام ماموريت به كارشناسان يا حوزه بر اساس وظايف و برنامه پنج ساله

2-       تهيه و تدوين شاخص هاي ارزيابي عملكرد

3-       اجراي طرح خود ارزيابي توسط كارشناسان ادارت و ارسال به استان در قالب شاخص هاي ارسال شده به آن حوزه

4-       اجراي طرح ارزيابي عملكرد توسط كميته تخصصي

5-       اجراي طرح مشتري مداري براي طرح تكريم ارباب رجوع

6-       تهيه وتنظيم گزارش و آسيب شناسي در حوزه

7-       اعلام نتايج

8-       باز خورد اعلام نتايج

9-       رفع مشكلات و تشويق گروههاي ممتاز

10-ارسال به وزارتخانه آموزش و پرورش

نتيجه گيري :

1-       امر نظارت در هر سيستمي بسيار ضروري است . مشروط بر آن كه ناظران كار خود را به درستي انجام دهند .

2-       نظارت و بازرسي در آموزش و پرورش فوق العاده اهميت حياتي دارد .

3-       چنانچه واحد نظارت در آموزش و پرورش كار خود را به درستي انجام دهد . همين واحد مي تواند بسياري از اهداف آموزش و پرورش را عملي سازد .

پيشنهادات

1-       نظارت و بازرسي را در هر سازماني مخصوصا آموزش و پرورش به افراد كاردان و مديران موفق و كار آمد بايد سپرد .

2-       واحد نظارت و بازرسي خود نياز به نظارت و بازرسي دقيق دارد كه اين كار بايد از طرف مقامات بالاتر به افراد مدير و مدبر انجام شود .

3-       اين واحد به دليل اهميت ويژه اش بايد از عملكرد كشوري توسعه يافته در اين راستا بهره مند گشته و دائما از انجام كارهاي ان در اين امر مطلع باشد .

4-       در پايان اين واحد وظيفه اصلي اش رفع مشكل و اصلاح است . پس بهتر آن است كه بيشتر عملكرد خود را در راستاي اصلاح و تعالي پيش ببرد .

با سپاس

پاييز 88

 منابع :

1-       سازمان و مديريت : رويكردي پژوهشي ، تهران انتشارت ترمه

2-        نهج البلاغه ، نامه 53 حضرت علي (ع)

3-       واحد نظارت و بازرسي سازمان آموزش و پرورش استان خراسان رضوي

4-       واحد نظارت و بازرسي ناحيه 4 آموزش و پرورش مشهد

5-       مقيمي ، سيد محمد ، مباحث ويژه مديريت دولتي ، تهران ، انتشارات سمت .

6-       Farnham, david & Sylvia Horton (1995) , managing the new public services , London : machmillan company

7-        Gamerius, james (1999) , the case system of instruction : develooing an effective teaching strategy , northern Michigan university

8-http://www.arums.ac.ir/tashkilat/nezarat.htm.

9-http://www.lorestancommerce.ir1

10-http://bazargani-il.ir